Ontwerp

Bij het bouwen van een woning komen veel disciplines samen, waarbij gedurende het proces steeds keuzes gemaakt moeten worden. Om tot een goed woningontwerp, en in het bijzonder tot het ontwerp van een goed ventilatiesysteem te komen is dan ook van belang dat de verschillende disciplines elkaar goed informeren over consequenties van verschillende keuzes.

Bouwbesluit

In het bouwbesluit zijn de minimale eisen geformuleerd, waaraan een bouwwerk moet voldoen. Deze eisen zijn de basis voor het ontwerp van een gebouw en ook voor het ventilatiesysteem. Uit het bouwbesluit volgen de minimale luchthoeveelheden die geïnstalleerd moeten worden. Grofweg komt het er op neer dat er 0,9dm3/sec per m2 verblijfsoppervlakte geventileerd moet worden, en dat voor een keuken, badkamer en toilet respectievelijk 7, 14 en 21 dm3/sec afgevoerd moeten worden. Publiekrechtelijk worden vaak aanvullende eisen gesteld. Bijvoorbeeld wasmachineruimten worden standaard al van een afvoer voorzien, zonder dat hier in het bouwbesluit eisen aan gesteld zijn.

Ventilatieberekening

In een ventilatieberekening wordt bepaald hoeveel ventilatielucht per ruimte toe en/of afgevoerd moet worden. Op basis van deze berekening wordt lengte en capaciteit van de ventilatieroosters bepaald. Bij bepalen van de capaciteit wordt meestal gebruik gemaakt van de 50% regel. Dit houdt in dat maximaal 50% van de toevoerlucht, mits deze als schoon bestempeld mag worden, en deze lucht ook daadwerkelijk kan stromen, vanuit een andere verblijfsruimte geleend mag worden.

Toevoerroosters

Toevoerroosters zijn voorzieningen die aangebracht worden om te kunnen ventileren. Deze zijn er in diverse soorten en maten. Een geluidwerende eis kan het noodzakelijk maken suskasten toe te passen. Ook komen combinaties met geïntegreerde zonwering voor, en zijn er roosters die voorzien zijn van automatische open en dicht regelingen. Standaard zijn de hedendaagse roosters voorzien van een zelfregelende klep. Deze zelfregelende klep, kortweg zr-klep genoemd, zorgt onder alle weersomstandigheden niet meer lucht, dan de ontwerphoeveelheid binnen komt. Dit is niet alleen comfortabel, maar ook nog eens energiezuinig. Verder ervaren veel bewoners de lucht die direct van buiten komt als fris en schoon.

Overstroomvoorzieningen

De meeste systemen maken gebruik van overstroomvoorzieningen. Dit zijn roosters in de binnendeur, of een spleet onder de deur, die het mogelijk maakt dat de lucht vanuit de slaapkamer via de overloop door kan stromen naar badkamer of toilet. Voor een goede ventilatie zijn de overstroomvoorzieningen van belang.

Woonhuisventilator

De afvoer wordt tot stand gebracht door een woonhuisventilator. De benodigde capaciteit per ruimte wordt volgt uit de ventilatieberekening. Van belang bij het ontwerp van een kanaalsysteem is dat de weerstand van het systeem niet te groot is. Te veel weerstand zorgt ervoor dat de woonhuisventilator harder moet werken om de ventilatielucht af te voeren. Hierdoor moet de woonhuisventilator in een hogere stand ingesteld worden, wat o.a. nadelig is voor het energieverbruik en het geluid.

In de traditionele systemen wordt de woonhuisventilator bediend met behulp van een 3 standenknop in de (open) keuken. De laatste jaren zijn er diverse systemen op de markt gebracht die slimmer ventileren. Sensoren regelen automatisch dat er niet meer wordt afgevoerd dan noodzakelijk, maar niet minder dan gezond.

Onderhoud

Onderhoud aan een ventilatiesysteem is relatief eenvoudig. De toevoerroosters zijn in pribncipe onderhoudsvrij. Wel is het verstandig eens in de twee jaar de roosters met een lauw sopje schoon te maken en eventuele verontreinigingen met behulp van een stofzuiger te verwijderen.

De afvoerventilator dient elke twee jaar onderhouden te worden. Een stelregel is dat een ventilator c.a. 10% per jaar aan capaciteit inlevert. Na 5 jaar is de is dan de capaciteit terug gelopen tot 60% van de oorspronkelijke capaciteit. Regelmatig onderhoud voorkomt dat de capaciteit van het ventilatiesysteem te laag wordt. Systemen C (met natuurlijke toevoer en mechanische afvoer) zijn niet voorzien van filters. Filters hebben de eigenschap vol te lopen waardoor de capaciteit nog sneller af neemt.